Na czym polega zespół policystycznych jajników?

Zespół policystycznych jajników, czyli PCOS, to stosunkowo często diagnozowana u kobiet choroba, której pierwszymi objawami mogą być nieregularna miesiączka, przyspieszone tycie i to pomimo trzymania się diety, czy nagle pojawiający się na twarzy lub na plecach trądzik. W przypadku zaobserwowania u siebie podobnych objawów, koniecznie trzeba się udać na wizytę do lekarza ginekologa lub do endokrynologa, ponieważ nieleczony zespół policystycznych jajników z czasem może stać się bezpośrednią przyczyną niepłodności.

Jakie są najczęstsze przyczyny powstawania PCOS?

Istnieje tylko jedna przyczyna powstawania zespołu policystycznych jajników. Są nią zaburzenia hormonalne, które mają negatywny wpływ na sposób funkcjonowania jajników. Zaburzona równowaga hormonalna, która prowadzi do PCOS, polega na tym, że u kobiet jest zbyt wysoki poziom hormonu LH i w rezultacie są zachwiane proporcje pomiędzy produkowanymi przez przysadkę mózgową hormonami LH a FSH. Powstanie takich problemów hormonalnych doprowadza do tego, że u kobiety w jajnikach zaczyna się zwiększać liczba niedojrzałych pęcherzyków Graafa, ale nie dochodzi do owulacji. W efekcie nie dochodzi też do wzrostu ilości progesteronu we krwi i nie powstaje ciałko żółte. Niedobory progesteronu są główną przyczyną nieregularnych miesiączek, a zbyt duża ilość pęcherzyków skutkuje nadprodukcją androgenów i w konsekwencji nadmiernym owłosieniem. Nazwa zespołu policystycznych jajników wzięła się stąd, że powstające pęcherzyki Graafa rosną i szybko obumierają, nie wytwarzając przy tym jajeczek. W efekcie zamieniają się w cysty, czyli w torbielki. Stąd też wzięła się inna nazwa PCOS, czyli wielotorbielowatość.

Objawy zespołu policystycznych jajników

U kobiet, u których wystąpił zespół policystycznych jajników, częste są różne rodzaje objawów, niekoniecznie jednak wszystkie muszą występować jednocześnie. Czasami bywa i tak, że występuje tylko część z nich. Szczególną uwagę powinno się zwrócić na:

• Wydłużony czas trwania zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Dodatkowo może dochodzić także do związanymi z tym częstszych zmian nastroju, wzdęć, bólów w miednicy oraz bólów pleców.
• Nieregularne cykle miesiączkowe lub ich całkowity brak – w niektórych przypadkach miesiączka może występować nawet zaledwie co 3-4 miesiące. Często także wiąże się z intensywniejszym krwawieniem.
• Niepłodność, czyli długotrwałe kłopoty z zajściem w ciążę. Spowodowane głównie brakiem lub rzadkimi owulacjami.
• Nadmierna skłonność do tycia.
• Kłopoty ze skórą, które są związane z nadprodukcją androgenów. W rezultacie dochodzi do powstawania trądziku, łojotoku, łysienia lub zwiększenia owłosienia.
• Rogowacenie ciemne, czyli pojawienie się ciemnych plamek na skórze.

Co warto wiedzieć, wystąpienie zespołu policystycznych jajników sprawia także, że kobiety stają się bardziej narażone na rozwinięcie się u nich raka endometrium.

Na czym polega leczenie PCOS?

Leczenie zespołu policystycznych jajników zazwyczaj jest bardzo trudne i czasochłonne. Kiedyś leczenie polegało na usunięciu części jajnika lub jajników, w celu ograniczenia nadprodukcji androgenów i mechanicznego ułatwienia dochodzenia do owulacji. Teraz jednak już takich metod się nie stosuje.

Jak tłumaczy nasz rozmówca, lekarz ginekolog z prywatnego gabinetu ginekologicznego w Białymstoku: Obecnie leczenie PCOS polega na zwalczaniu objawów choroby. Na początku konieczne jest zmniejszenie produkcji androgenów. Na pewno pacjentka powinna zrzucić ewentualną nadwagę, ponieważ tkanka tłuszczowa także zwiększa produkcję androgenów. Nie powinno się także palić papierosów, ponieważ nikotyna także pobudza organizm do ich produkcji. Zazwyczaj, żeby prowadzona terapia na pewno była skuteczna konieczne jest jednak również zastosowanie terapii hormonalnej. Podawane pacjentce preparaty mają na celu przywrócenie regularności cyklu miesiączkowego. W tym celu przepisuje się tabletki antykoncepcyjne, których stosowanie skutkuje usypianiem na jakiś czas jajników w organizmie i w rezultacie obniżenie stężenia androgenów i poziomu hormonów LH.

Dokładny plan leczenia PCOS jest opracowywany po wykonaniu badania ginekologicznego. Cykl miesiączkowy, który w trakcie leczenie PCOS przywracany jest do prawidłowego stanu, sterowany jest przez układ podwzgórze – przysadka mózgowa – jajnik. To podwzgórze wysyła do przysadki mózgowej sygnał o potrzebie produkcji hormonów LH i FSH, w rezultacie czego w jajnikach dochodzi do wzrostu i dojrzewania pęcherzyków Graafa, następuje produkcja estrogenów oraz męskich hormonów, czyli androgenów. Jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu tego układu powoduje powstanie takich problemów, jak właśnie zespół publicystycznych jajników.